Krajowa płaca minimalna

Jeśli pracujesz legalnie w Wielkiej Brytanii, masz prawo do określonego ustawowo minimalnego wynagrodzenia. Pracodawca może płacić Ci więcej, ale nie może płacić mniej, niż wynosi obowiązująca stawka krajowej płacy minimalnej (National Minimum Wage).

• Wysokość krajowej płacy minimalnej
• Komu przysługuje krajowa płaca minimalna?
• Rolnicza płaca minimalna
• Wynagrodzenie za pracę w nocy
• Potrącenia z wynagrodzenia
• Czy dostajesz płacę minimalną?
• Dalsze informacje i porady

Krajowa płaca minimalna to średnia stawka godzinowa należna do zapłaty za każdą godzinę przepracowaną w określonym czasie. Stawki krajowej płacy minimalnej na godzinę są podnoszone co roku z dniem 1 października. Wysokość stawki do której masz prawo jest zależna od wieku.

Od 1 października 2012 r. obowiązują następujące stawki krajowej płacy minimalnej:

• 6,19 funta za godzinę dla pracowników w wieku 21 lat i starszych,
• 4,98 funta za godzinę dla pracowników w wieku od 18 do 20 lat,
• 3,68 funta za godzinę dla pracowników w wieku 16 i 17 lat (poniżej 18 roku życia, ale powyżej wieku szkolnego).
• 2,65 funta za godzinę dla pracowników odbywających praktyki mających mniej niż 19 lat lub dla osób powyżej 19. roku życia w pierwszym roku ich praktyk.

Wiek szkolny (Compulsory School Age) w Anglii i w Walii upływa z dniem ostatniego czerwcowego piątku roku szkolnego, w którym dzieci kończą 16 lat. W Szkocji dla uczniów których 16 urodziny przypadają między 1 marca a 30 września obowiązkowe szkolnictwo mija z dniem 31 maja tego samego roku. Tym, którzy 16 lat kończą między 1 października a ostatnim dniem lutego, wiek szkolny upływa wraz z rozpoczęciem przerwy świątecznej z okazji Bożego Narodzenia. W Irlandii Północnej wiek szkolny upływa po 30 czerwca w roku szkolnym, w którym osoba kończy 16 lat.

Krajowa płaca minimalna przysługuje – bez względu na poziom doświadczenia zawodowego:

• osobom pracującym w domu;
• pracownikom agencyjnym;
• pracownikom zatrudnionym w niepełnym wymiarze godzin;
• pracownikom dorywczym;
• pracownikom pracującym na akord;
• pracownicy wolontariatu;
• pracującym cudzoziemcom.

Niektórzy pracownicy nie są objęci przepisami o krajowej płacy minimalnej. Są to:

• osoby pracujące na własny rachunek;
• pracownicy wolontariatu (jeśli nie posiadają umowy o pracę);
• studenci odbywający staż trwający krócej niż rok w ramach studiów w Zjednoczonym Królestwie na wyższej uczelni lub w szkole policealnej/wieczorowej (further education course);
• uczniowie do 19 roku życia przyuczający się do zawodu;
• uczniowie w wieku 19 lat lub więcej, którzy odbywają swój pierwszy rok nauki zawodu;
• osoby biorące udział w następujących programach: Entry to Employment or Programme Led Apprenticeships w Anglii, Get Ready for Work w Szkocji, Access w Irlandii Północnej i Skillbuild w Walii;
• uczestnicy niektórych programów rządowych nastawionych na powrót do pracy (pytaj organizatora, czy program w którym uczestniczysz uprawnia do NMW);
• osoby biorące udział w programach Unii Europejskiej "Leonardo da Vinci", "Youth in Action", "Erasmus"
  lub "Asystenci Comeniusa";
• osoby pracujące jako au-pair i opiekunki do dziecka, jeżeli mieszkają z rodziną i nie płacą za zakwaterowanie lub wyżywienie;
• zatrudnieni w siłach zbrojnych;
• wieźniowie.

Mogą istnieć też inne przyczyny, dla których możesz nie mieć prawa do płacy minimalnej. Więcej informacji znajdziesz na stronie rządowej DirectGov: Who is not entitled to the National Minimum Wage. W razie wątpliwości skontaktuj się z infolinią ds. płacy i praw pracowniczych pod nr. tel. 0800 917 23 68.

Minimalne wynagrodzenie dla osób zatrudnionych w rolnictwie regulują odrębne przepisy. Mają one prawo do płacy co najmniej równej rolniczej płacy minimalnej (Agricultural Minimum Wages), ustalanej przez Radę ds. Płac w Rolnictwie – Agricultural Wages Board (AWB). Regulacje te są odrębne dla Anglii i Walii, Irlandii Północnej i Szkocji. Szczegółowo na ten temat piszemy w artykule Rolnicza płaca minimalna.

Od Twojego pracodawcy zależy, czy dodatkowo wynagrodzi Ci pracę w godzinach nocnych – na przykład w formie darmowych przejazdów, posiłków lub dodatkowego wynagrodzenia. Jest do tego zobowiązany tylko wówczas, jeśli mówi o tym Twój kontrakt. Dowiedz się więcej na temat z artykułu Praca w nocy.

Koszty obiadów, dojazdów do i z pracy, ubioru służbowego itp. mogą być potrącane z wypłaty tylko wtedy, kiedy wyrazisz na to zgodę. Jeśli pracodawca dokonuje takich potrąceń, to Twoje wynagrodzenie po odliczeniach nadal musi być na poziomie co najmniej płacy minimalnej.

Wypłata poniżej minimalnej płacy krajowej może być tylko wówczas, jeśli się zgodzisz, aby pracodawca potrącał z Twojego wynagrodzenia koszty zakwaterowania, które Ci zapewnia (tzw. "accommodation offset"). Pamiętaj jednak, że suma jaką może odliczyć z tego tytułu od minimalnego wynagrodzenia jest prawnie ograniczona i od 1 października 2012 r. wynosi 4,82 funtów dziennie lub 33,74 funtów tygodniowo. Nie oznacza to, że nie będziesz musiał płacić więcej, tylko, że taka kwota może być odjęta od Twojej płacy przed określeniem, czy otrzymujesz minimalną płacę. Więcej informacji na temat accommodation offset znajdziesz na stronie Directgov w zakładce Calculating the National Minimum Wage: when your employer provides accommodation.

O tym w jakich sytuacjach potrącenia z wynagrodzenia są dozwolone, a w jakich mogą oznaczać postępowanie niezgodne z prawem, dowiesz się z artykułu Potrącenia z wynagrodzenia i payslip.

Jeśli nie jesteś pewien, czy Twoje wynagrodzenie nie jest niższe niż minimalne stawki krajowe, możesz to sprawdzić dzieląc otrzymane wynagrodzenie za dany okres pracy (określany jako okres referencyjny – pay reference period) przez ilość przepracowanych godzin. W obliczeniach tych bierze się pod uwagę jedynie wynagrodzenie podstawowe, nie wlicza się wynagrodzenia za nadgodziny, za pracę na zmiany lub premii.

Infolinia ds. płacy i praw pracowniczych służy pomocą w obliczeniu, czy dostajesz płacę minimalną (szczegóły poniżej).

Aby uzyskać więcej informacji, możesz skorzystać ze specjalnej rządowej infolinii ds. płac i praw pracowniczych "The Pay and Work Rights": 0800 917 23 68 (możesz poprosić o tłumacza). Porady można zasięgnąć także kontaktując się z tą organizajcą za pomocą formularza na stronie payandworkrightscampaign.direct.gov.uk.

Aby uzyskać pomoc w sprawdzeniu zgodności swojej stawki godzinowej z minimalną krajową, zadzwoń do krajowej infolinii na temat płacy minimalnej "Minimum Wage Helpline": 0845 600 06 78. Doradcy pomogą Ci w obliczeniach. Linia czynna jest od 9:00 do 17:00 od poniedziałku do piątku.

Jeśli okaże się, że nie dostajesz należnego Ci wynagrodzenia, krajowa infolinia ds. płacy minimalnej może pomóc Ci odzyskać zaległe zarobki. Oprócz wyrównania zaległości, pracodawcy, który nie wypłaca należnej zapłaty, grozi kara grzywny. Skargę możesz złożyć anonimowo.

W razie wątpliwości można zgłosić się również do związków zawodowych telefonicznie dzwoniąc na linię "Know Your Rights Line": 0870 600 48 82. Więcej informacji na stronie: www.tuc.org.uk.