Urlop rodzicielski w UK. Co się zmienia od 6 kwietnia 2026 roku

Od 6 kwietnia 2026 roku w Wielkiej Brytanii część uprawnień związanych z urlopem po narodzinach dziecka przysługuje od pierwszego dnia pracy. Zmiany obejmują urlop tacierzyński i bezpłatny urlop rodzicielski. Nadal obowiązują dotychczasowe przepisy dotyczące urlopu macierzyńskiego, ale warto pamiętać, że prawo do samego urlopu nie zawsze oznacza automatycznie prawo do ustawowej wypłaty.

Urlop macierzyński w UK - kto ma do niego prawo

Prawo do ustawowego urlopu macierzyńskiego przysługuje w Wielkiej Brytanii osobie zatrudnionej jako employee, a nie każdej osobie wykonującej pracę. Nie decyduje o tym staż pracy, liczba przepracowanych godzin ani wysokość wynagrodzenia. Jeśli ktoś ma status employee i zgłosi pracodawcy ciążę w wymaganym terminie, może skorzystać z ustawowego urlopu macierzyńskiego.

Ustawowy urlop macierzyński trwa maksymalnie 52 tygodnie. Dzieli się na pierwsze 26 tygodni, czyli Ordinary Maternity Leave, oraz kolejne 26 tygodni, czyli Additional Maternity Leave. Nie trzeba wykorzystywać całego tego okresu, ale po porodzie trzeba obowiązkowo wykorzystać co najmniej 2 tygodnie wolnego, a w przypadku pracy w zakładzie produkcyjnym – 4 tygodnie.

Statutory Maternity Pay - kiedy przysługuje wypłata

Prawo do urlopu macierzyńskiego to nie to samo co prawo do Statutory Maternity Payc, czyli ustawowego świadczenia wypłacanego przez pracodawcę. Aby je otrzymać, trzeba zarabiać średnio co najmniej 129 funtów tygodniowo, przekazać pracodawcy wymagane informacje i potwierdzenie ciąży oraz przepracować u tego samego pracodawcy co najmniej 26 tygodni do 15. tygodnia przed przewidywanym tygodniem porodu.

Na 6 kwietnia 2026 roku Statutory Maternity Pay wynosi przez pierwsze 6 tygodni 90 procent średnich tygodniowych zarobków przed opodatkowaniem. Przez kolejne 33 tygodnie jest to 194,32 funta tygodniowo albo 90 procent średnich tygodniowych zarobków – w zależności od tego, która kwota jest niższa. Świadczenie wypłacane jest maksymalnie przez 39 tygodni.

Maternity Allowance - dla kogo, jeśli nie ma prawa do SMP

Nie każda kobieta w ciąży ma prawo do Statutory Maternity Pay. Sprawdzenie tego jest ważne między innymi dla części osób samozatrudnionych, osób, które zmieniały pracę, albo tych, które nie spełniają warunku ciągłości zatrudnienia u jednego pracodawcy.

Aby dostać Maternity Allowance, trzeba być zatrudnioną albo zarejestrowaną jako self-employed przez co najmniej 26 tygodni w ciągu 66 tygodni przed terminem porodu. W przypadku zatrudnienia trzeba też wykazać zarobki w wysokości co najmniej 30 funtów tygodniowo przez przynajmniej 13 tygodni. Tygodnie te nie muszą następować po sobie. Na 6 kwietnia 2026 roku standardowa stawka Maternity Allowance wynosi 194,32 funta tygodniowo albo 90 procent średnich tygodniowych zarobków, jeśli to mniej. Świadczenie może być wypłacane maksymalnie przez 39 tygodni.

Urlop tacierzyński - najważniejsza zmiana od 6 kwietnia 2026 roku

Od 6 kwietnia 2026 roku urlop tacierzyński stał się w Wielkiej Brytanii prawem od pierwszego dnia pracy. Wcześniej, aby skorzystać z samego urlopu, trzeba było mieć odpowiedni staż u pracodawcy. Teraz ten warunek został zniesiony. Zmiana nie oznacza jednak automatycznie, że od pierwszego dnia pracy przysługuje także Statutory Paternity Pay. Prawo do wypłaty nadal rządzi się osobnymi zasadami.

Sam urlop tacierzyński nadal wynosi maksymalnie 2 tygodnie. Można wykorzystać jeden tydzień albo dwa tygodnie, a jeśli ktoś bierze dwa tygodnie, może wykorzystać je razem albo osobno - w blokach tygodniowych. Tydzień urlopu oznacza tyle dni, ile dana osoba zwykle pracuje w swoim tygodniu pracy.

Bardzo ważna jest też inna zmiana. Urlop tacierzyński nie musi już zakończyć się w ciągu 56 dni od narodzin dziecka. Na 6 kwietnia 2026 roku trzeba go wykorzystać w ciągu 52 tygodni od narodzin dziecka albo od terminu porodu, jeśli dziecko urodziło się wcześniej. To daje rodzinom znacznie więcej swobody w planowaniu opieki.

W praktyce trzeba też pamiętać o zasadach zgłaszania takiego urlopu. Zwykle pracownik powinien poinformować pracodawcę o przewidywanym terminie porodu najpóźniej 15 tygodni przed tym terminem. ACAS podaje jednak, że po zmianach z kwietnia 2026 roku okres wypowiedzenia dla części nowych uprawnień został tymczasowo skrócony do 28 dni. Dotyczy to szczególnie sytuacji przejściowych związanych z wejściem nowych przepisów.

Bezpłatny urlop rodzicielski też już od pierwszego dnia pracy

Od 6 kwietnia 2026 roku od pierwszego dnia pracy przysługuje również bezpłatny urlop rodzicielski, określany jako unpaid parental leave albo ordinary parental leave. Wcześniej trzeba było mieć co najmniej rok stażu pracy u danego pracodawcy. Ta zmiana może mieć duże znaczenie dla osób, które często zmieniają pracę, pracują po przyjeździe do UK w nowym miejscu albo dopiero wchodzą na rynek pracy.

Każdy uprawniony rodzic może wykorzystać maksymalnie 18 tygodni takiego urlopu na każde dziecko, aż do ukończenia przez nie 18. roku życia. Co do zasady można wykorzystać najwyżej 4 tygodnie rocznie na jedno dziecko i zwykle urlop ten bierze się w pełnych tygodniach. Żeby z niego skorzystać, trzeba mieć parental responsibility, czyli formalną odpowiedzialność rodzicielską.

Shared Parental Leave - większa elastyczność

W mocy pozostają także przepisy dotyczące Shared Parental Leave, czyli możliwości dzielenia się opieką nad dzieckiem między rodzicami. W tym systemie można podzielić do 50 tygodni urlopu i do 37 tygodni płatności. Urlop można wykorzystywać w blokach, przeplatać go okresem pracy albo brać jednocześnie. Warunkiem jest wcześniejsze skrócenie urlopu macierzyńskiego albo odpowiednich świadczeń przez matkę lub drugiego uprawnionego rodzica.

Od 6 kwietnia 2026 roku zniknęło też wcześniejsze ograniczenie, które uniemożliwiało skorzystanie z urlopu tacierzyńskiego po wcześniejszym wykorzystaniu Shared Parental Leave. Teraz oba rozwiązania można łączyć w bardziej elastyczny sposób.

Ochrona pracownika w czasie urlopów związanych z rodzicielstwem

Osoba korzystająca z urlopu macierzyńskiego zachowuje swoje podstawowe prawa pracownicze. Okres urlopu wlicza się do stażu pracy, nadal nalicza się urlop wypoczynkowy, a po zakończeniu wolnego pracownica ma prawo wrócić do pracy. Jeśli nieobecność była krótsza, zwykle wraca na to samo stanowisko. Przy dłuższej nieobecności również co do zasady powinna wrócić na to samo stanowisko, a jeśli to nie jest możliwe, pracodawca musi zaproponować odpowiednią alternatywę na nie gorszych warunkach.

Dodatkowa ochrona obejmuje też sytuacje związane ze zwolnieniami. Prawo do szczególnej ochrony przy redukcji etatów zaczyna się wraz z rozpoczęciem urlopu i może trwać aż do 18 miesięcy od narodzin dziecka. Odrębna ochrona działa też od momentu poinformowania pracodawcy o ciąży.

Gdzie szukać pomocy

Jeśli pracodawca odmawia prawa do urlopu, błędnie nalicza świadczenie albo utrudnia powrót do pracy, pierwszym miejscem, gdzie warto szukać pomocy, jest ACAS. To właśnie tam można znaleźć aktualne wyjaśnienia dotyczące urlopów rodzinnych i zasad zatrudnienia. Jeśli sporu nie da się rozwiązać polubownie, sprawa może trafić do Employment Tribunal.

Więcej informacji na temat urlopów rodziecielskich można znaleźć na stronie gov.uk