Pułapka pożyczkowa

Krótkoterminowa pożyczka może zmienić się w długoterminowy dług – to grozi tysiącom Brytyjczyków, korzystających z tzw. “payday loans” czyli pożyczek “chwilówek”, które stały się niezwykle popularne w całej Wielkiej Brytanii.

Fot. Comugnero Silvana - Fotolia.com

Od 2006 r. liczba osób starających się o taką pożyczkę wzrosła czterokrotnie. W 2009 roku było to 1,2 miliona ludzi, którzy pobrali 4,1 mln pożyczek, na łączną sumę ponad miliard funtów. Eksperci przewidują, że kwota ta wzrośnie od 2,7 mld do 3,5 mld funtów w roku 2014.

Zawrotna prędkość

Główną cechą payday loans jest szybkość z jaką pieniądze są przelewane na konto. Jeśli pożyczkę bierzemy online, to od momentu dokonania decydującego kliknięcia, przelew trafia na nasze konto maksymalnie po godzinie. Niektóre firmy oferujące chwilówki udostępniły aplikacje na iPhone i Androida, co jeszcze bardziej ułatwia dostępność krótkoterminowych pożyczek.

Kwotę, którą możemy pożyczyć wybieramy sami – od 100 do 1000 funtów, sami też ustalamy kiedy spłacimy dług, musimy jednak zmieścić się w terminie 31 dni. Lepiej się nie spóźnić, gdyż odsetki karne zarówno pożyczkodawcy jak i banku mogą być trudne do przełknięcia.

Kto pożycza?

Z krótkoterminowych pożyczek zazwyczaj korzystają młodzi mężczyźni zarabiający nieco ponad 1000 funtów miesięcznie i wynajmujący mieszkanie. Nie są żonaci i nie mają dzieci. Mając dodatkowe wydatki wolą zadłużyć się na krótką metę, niż przekroczyć debet w banku i płacić karne odsetki. Wysyp pożyczkodawców

Według Office of Fair Trading, w listopadzie 2012 r. na rynku istniało około 240 firm oferujących pożyczki typu “payday loans”. Na High Street w całej Wielkiej Brytanii jest aż 2000 sklepów (w tym lombardy), w których można się zapożyczyć. Jak grzyby po deszczu powstają firmy oferujące krótkoterminowe pożyczki online – te najszybciej rozwijają skrzydła, gdyż nie muszą płacić fortuny za wynajem pomieszczenia handlowego w centrum miasta.

Niska poprzeczka

Podczas gdy banki stały się znacznie bardziej ostrożne w przyznawaniu nawet niskich pożyczek, nowe firmy rozdają je na prawo i lewo, nie sprawdzając często historii kredytowej klienta. Na swoich stronach internetowych otwarcie mówią, iż aby móc skorzystać z ich usług, nie trzeba mieć dobrej zdolności kredytowej.

Wystarczy mieć ukończone 18 lat, być zatrudnionym, mieć konto w banku i już można się zadłużać. Nie musimy nawet ujawniać wielu danych; już po wpisaniu imienia i nazwiska, wieku i adresu e-mail możemy oczekiwać ekspresowego przelewu. Wiadomo, więcej danych do wpisania oznaczałoby dłuższy proces aplikacyjny, a co za tym idzie, dłuższy czas oczekiwania na przelew.

Za piękne

Krótkoterminowe pożyczki są niezwykle kuszące – można je dostać praktycznie wszędzie, nikt nas szczegółowo nie sprawdza, pieniądze są przelewane w mgnieniu oka, szybko je spłacamy i po problemie. Niestety za tę łatwość, dostępność i szybkość musimy sporo zapłacić w formie znacznie wygórowanych odsetek – nawet ponad 4100% rocznej stopy oprocentowania (ang. APR). Dlatego pożyczkodawcy informując klientów nie koncentrują się na oprocentowaniu ale na konkretnych kwotach do zapłaty, argumentując, że to pierwsze jest bardziej adekwatne w stosunku do hipoteki lub pożyczek długoterminowych.

Faktycznie roczna stopa oprocentowania nijak się ma do pożyczki branej na miesiąc, zatem klienci zazwyczaj są informowani ile dokładnie muszą spłacić zadłużając się na daną kwotę. I tak średnio za każde 100 funtów musimy oddać 125 funtów, za 200 spłacamy 250 itd. Nietrudno przeliczyć, że odsetki payday loans są niezwykle wysokie – między 250 – 360 procent. Oczywiście im więcej pożyczamy, tym większy dług do spłacenia, np. przy kwocie 750 funtów spłacamy aż 937,50 funtów.

Krótkoterminowa pożyczka, długoterminowy problem

Ze względu na łatwą dostępność oraz szybkość otrzymania pożyczki, payday loans sprawdzają się w sytuacjach awaryjnych, kiedy zaskoczy nas zbyt wysoki rachunek bądź inne niezapowiedziane wydatki.

Problem pojawia się, kiedy spłata nie idzie po naszej myśli, nie jesteśmy w stanie uregulować w terminie płatności i… bierzemy kolejną krótkoterminową pożyczkę, żeby spłacić poprzednią. Nawet nie zorientujemy się, kiedy w niedługim czasie same odsetki przewyższą kwotę pierwszej pożyczki.

Wiele osób wpadło w tę pułapkę

Szybkość z jaką payday loans są przyznawane jest porównywalna do tempa, w jaki pożyczkobiorcy wpadają w ogromne długi. Wystarczy, że pojawią się trudności ze spłatą pierwszej pożyczki, a możemy oczekiwać, że w kolejnym miesiącu również będą problemy, a z każdym kolejnym będzie gorzej.

Nie zaskakuje fakt, iż firmy oferujące pożyczki “chwilówki” nie współpracują z klientem, tylko jak najszybciej chcą odzyskać swoje pieniądze narzucając niebotyczne karne odsetki. Klient zaś, aby ich uniknąć, zaciąga kolejną pożyczkę na wysoki procent, spłaca poprzednią i w kolejnym miesiącu robi podobnie.

Taki scenariusz przedstawił BBC, Steve Perry, który w ciągu 18 miesięcy zaciągnął 64 pożyczki z 12 różnych firm na łączną kwotę 22 tys. funtów. Według niego najniebezpieczniejsze jest pożyczanie z miesiąca na miesiąc, spłacając część pożyczki z poprzedniego miesiąca, bądź tylko jej odsetki. Bardzo łatwo jest wpaść w taką pułapkę.

W podobnej sytuacji znalazła się inna ofiara szybkich pożyczek, 21-latek z Buckinghamshire: - Za pierwszym razem myślisz, że to dobra okazja, ale w kolejnym miesiącu pieniądze kończą się jeszcze szybciej.

W jego przypadku, niewinna pożyczka 100 funtów, po 10 miesiącach urosła do długu w wysokości 7500 funtów u sześciu rożnych firm.

Jest wyjście

Wpadając w sieć niespłaconych pożyczek bardzo trudno zacząć myśleć strategicznie, gdyż do głowy przychodzą nam krótkoterminowe rozwiązania. Jest to jak najbardziej logiczne myślenie – chcemy wyjść z tego jak najszybciej. W sytuacji potencjalnie bez wyjścia warto zwrócić się o pomoc. Istnieje szereg organizacji, które doradzają, zapewniają wsparcie i kierują na właściwą drogę wyjścia z długu.

Wśród nich jest StepChange Debt Charity pomagająca znaleźć najlepsze rozwiązanie problemów finansowych online poprzez swoją stronę internetową i narzędzie Debt Remedy. Można również skontaktować się telefonicznie z przedstawicielem organizacji. W podobny sposób można otrzymać pomoc kontaktując się z National Debtline.

Warto również zgłosić się do Citizens Advice Bureau, gdzie uzyskamy poradę i propozycję wyjścia z trudnej sytuacji. Żadna z tych organizacji nie pobiera opłat za porady i pomoc.